"Pestsäule" เมื่อทองคำกลางถนนคือยาหลอกขนาดยักษ์

เวียนนาในปี 1679: เมืองที่กำแพงของตัวเองกำลังฆ่าประชาชน

ก่อนจะเข้าใจว่าทำไมเสานี้ถึงถูกสร้างขึ้น ต้องเข้าใจก่อนว่าเวียนนาในศตวรรษที่ 17 มีหน้าตาอย่างไร

ประชากรกว่า 80,000 คนอัดแน่นอยู่ภายในกำแพงเมืองที่สร้างขึ้นเพื่อกันศัตรูจากภายนอก กำแพงนั้นทำหน้าที่ได้ดีเยี่ยม แต่มันทำสิ่งหนึ่งที่ไม่มีใครคาดคิด

มันกักขังทุกอย่างไว้ข้างใน ทั้งผู้คน ขยะ สิ่งปฏิกูล และอากาศที่นิ่งสนิท

ทฤษฎีทางการแพทย์ที่ได้รับการยอมรับในยุคนั้นเรียกว่า Miasma Theory คือความเชื่อว่าโรคแพร่กระจายผ่านอากาศเสียที่เกิดจากสิ่งสกปรก และถ้าวิเคราะห์จากมุมนั้น Graben ที่เคยเป็นคูเมืองโรมันโบราณก่อนถูกถมกลายเป็นถนน คือพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดในเมือง

เชื้อ Yersinia pestis ไม่รู้จัก Miasma Theory แต่มันชอบพื้นที่แบบนี้มาก

เพียงปีเดียว กาฬโรคคร่าชีวิตชาวเวียนนาไปกว่า 75,000 คน ตัวเลขที่ใกล้เคียงกับประชากรทั้งเมือง

Placebo ขนาดยักษ์กลาง Graben 

สิ่งที่เราเห็นในเสานี้อาจจะต่างจากสิ่งที่นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่เห็น

Pestsäule ที่สร้างเสร็จในปี 1693 คือ Placebo Effect ในรูปแบบสถาปัตยกรรม

ยาหลอกไม่ได้รักษาโรค แต่มันรักษาความกลัวได้จริง ในยุคที่วิทยาศาสตร์ยังไม่มีคำตอบ ศรัทธาคือยาตัวเดียวที่รัฐบาลสั่งจ่ายได้ทันที

เสาทองคำที่ดูเหมือนสวรรค์กำลังลงมาสัมผัสพื้นดิน ส่งสารที่ชัดเจนกับประชาชนที่เพิ่งผ่านวิกฤตมาว่า

พระเจ้าเห็น พระเจ้าตอบ และจักรพรรดิคือสื่อกลาง

มันไม่ได้กำจัดหนู ไม่ได้ทำลายเชื้อโรค ไม่ได้เปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเท แต่มันทำให้ประชาชนยังคงเดิน บนถนน Graben ต่อไปได้โดยไม่คลุ้มคลั่ง

Urban Crisis Management ฉบับ Baroque ไม่ต่างจากทุกวันนี้ในหลักการ เพียงแต่วัสดุเปลี่ยนจากทองคำและหินอ่อนเป็นแถลงการณ์และ Press Conference

Political Legitimacy ที่จับต้องได้ 

Leopold I ไม่ได้แค่ขอบคุณพระเจ้า

การวางเสานี้ไว้กลาง Graben คือการตัดสินใจทางการเมืองที่คำนวณมาแล้ว

มันประกาศสามสิ่งพร้อมกันต่อประชาชนที่เดินผ่านทุกวัน

จักรพรรดิรอดมาได้และนำพาประชาชนพ้นภัยได้

พระเจ้าอยู่ฝ่ายเดียวกับ Habsburg

และเวียนนายังคงเป็นศูนย์กลางของอำนาจและความศักดิ์สิทธิ์

Political Legitimacy ในยุคนั้นไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง

มันมาจากการพิสูจน์ว่าผู้ปกครองมีความเชื่อมโยงกับพระเจ้า

และ Pestsäule คือหลักฐานสามมิติของการพิสูจน์นั้น ทำจากทองคำและหินอ่อนมูลค่ามหาศาล ในขณะที่เมืองเพิ่งผ่านวิกฤตที่คร่าประชากรไปเกือบทั้งหมด

สิ่งที่ควรสังเกตเมื่อไปยืนตรงหน้า 

คนส่วนใหญ่มอง Pestsäule ด้วยการแหงนหน้ามองฟ้า ชมความวิจิตรของ Baroque

แต่ลองมองผ่านเงาสะท้อนบนพื้นดูบ้าง พื้นที่ครั้งหนึ่งเคยเปรอะเปื้อนด้วยความสิ้นหวัง

รูปประติมากรรมบนเสาบอกเล่า Narrative ทางการเมืองที่ชัดเจนผ่านสามระดับ

ฐานล่างคือ Leopold I คุกเข่าต่อพระเจ้า

กลางเสาคือนางฟ้าทำหน้าที่สื่อกลาง

และยอดสูงสุดคือพระตรีเอกภาพ

ลำดับภาพนี้ไม่ใช่แค่ศิลปะ มันคือ Org Chart ของอำนาจในศตวรรษที่ 17

การลงทุนสร้างอนุสรณ์ขนาดนี้ไม่ใช่เรื่องของศรัทธาเพียงอย่างเดียว

มันคือการลงทุนทางการเมืองที่ให้ผลตอบแทนระยะยาว

เสานี้ยังตั้งอยู่ที่ Graben จนถึงทุกวันนี้ ประมาณ 330 ปีหลังจากสร้าง

ไม่มี Press Release ของศตวรรษที่ 17 ชิ้นใดทนทานได้ขนาดนี้

ข้อมูลการเดินทาง

• พื้นที่: Graben Pedestrian Zone, 1010 Vienna
• U-Bahn: สาย U1, U3 ลงที่ Stephansplatz เดิน 2 นาที
• เปิดให้เข้าชม: ตลอด 24 ชั่วโมง
• ค่าเข้าชม: ฟรี